Đòi hỏi tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước hiệu quả, đúng hướng càng đặt ra gay gắt hơn, vì 1.500 đơn vị quốc doanh phải gia nhập “sân chơi” chung Luật Doanh nghiệp từ ngày 1.7.2009. Tuy nhiên, vẫn còn quá nhiều vướng mắc cần tháo gỡ, đặc biệt là xây dựng hệ thống cơ sở pháp lý hoàn chỉnh.
PGS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cảnh báo không thể “hò reo tái cấu trúc” (TCT) mà phải xác định đó là quá trình điều chỉnh lại nguồn lực của nhà nước và thể chế bên trong DN. Do đó, TCT doanh nghiệp nhà nước (DNNN) phải đặt hiệu quả lên hàng đầu, liên kết chặt chẽ với quá trình TCT của cả nền kinh tế.
Hành lang pháp lý thiếu và yếu
Tổng giám đốc Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) Bùi Ngọc Bảo nhận xét, quá trình thực hiện TCT DNNN gần đây mang tính phong trào nên không phát huy hiệu quả. Petrolimex đang rất muốn được cổ phần hóa (CPH) theo hướng thành lập một số tổng công ty chuyên ngành trực thuộc song lo ngại hành lang pháp lý về quản trị chưa nhất quán, các quy định liên quan đến TCT mang tính “đánh chặn” nhiều hơn nên DN không dễ chuyển đổi triệt để. Quan trọng nhất, chưa có quy định rõ ràng, mang tính bắt buộc về những lĩnh vực kinh tế nào Nhà nước quản lý 100% hoặc nắm quyền chi phối.
Phó tổng giám đốc Công ty Mua bán nợ và tài sản tồn đọng của DN (Bộ Tài chính) Phạm Mạnh Thường cho biết, nợ xấu tại Việt Nam hiện vào khoảng 60.000 - 70.000 tỷ đồng, đa số nằm trong các ngân hàng nhà nước và “con nợ” chủ yếu cũng là DNNN. Nếu không xử lý được, đây chính là nguy cơ tiềm ẩn đe dọa nền kinh tế quốc gia. Ông Thường cho rằng mô hình mua bán nợ - một cách TCT DNNN mới - rất khả thi ở Việt Nam song hành lang pháp lý quá thiếu và yếu. Do đó, thời gian hoàn tất chuyển đổi mô hình DN thường kéo dài 1 - 2 năm.
“Các cơ quan quản lý phản ứng quá chậm, chúng tôi đã kiến nghị nhiều lần nhưng chưa được giải quyết”, ông Thường bức xúc và đề nghị Chính phủ ban hành nghị định tái cơ cấu DN thông qua hoạt động mua bán nợ, đồng thời “mở cửa” cho nhà đầu tư trong và ngoài nước cùng tham gia, hình thành thị trường buôn bán nợ xấu sơ cấp, thứ cấp.
Thiếu hành lang pháp lý nên tiến trình CPH DNNN bị chậm
Quy định “tay trái” của tập đoàn
Nhìn lại 16 năm của tiến trình CPH DNNN, TS Nguyễn Đình Tài, Phó chủ nhiệm Câu lạc bộ DNNN, đánh giá một số quy định pháp luật về CPH chưa thật sát thực tế hoặc chậm hướng dẫn thi hành như tính đủ giá trị của đất - nhất là tính giá đất thuê - vào giá trị DN, xác định lợi thế về địa lý, giá trị thương hiệu... Do đó, ông Tài kiến nghị các bộ liên quan rà soát toàn bộ hệ thống chính sách liên quan đến CPH DNNN nhằm sửa đổi đồng bộ cho phù hợp với DN quy mô lớn, tránh thất thoát vốn và tài sản nhà nước.
Đặc biệt, ông Tài đề nghị xây dựng đồng bộ khung pháp lý cho việc hình thành, tổ chức quản lý và hoạt động để các tập đoàn kinh tế nhà nước thực hiện tốt mục tiêu tập trung đầu tư vào những ngành, lĩnh vực then chốt cần phát triển, bảo đảm vai trò cân đối lớn trong nền kinh tế. Trong đó, quy định rõ ngành nghề - lĩnh vực kinh doanh chính, có liên quan hoặc không liên quan; điều kiện và tỷ lệ tối đa mà tập đoàn được phép mở rộng kinh doanh sang lĩnh vực không liên quan nhằm đảm bảo các tập đoàn tập trung nguồn lực hoàn thành nhiệm vụ chính được giao.
Trưởng ban Nghiên cứu cải cách và phát triển doanh nghiệp Trần Tiến Cường (Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế TƯ) lo ngại trong 9 tháng nữa, 1.500 DN 100% vốn nhà nước không thể chuyển đổi kịp mô hình hoạt động theo Luật DN từ 1/7/2010. Do đó, ông đề nghị giải pháp vừa đẩy nhanh tiến độ CPH, vừa tính phương án “quá độ” chuyển sang công ty TNHH một thành viên rồi chuyển tiếp sang cổ phần. Trong trường hợp bất khả kháng, Chính phủ phải trình Quốc hội ra nghị quyết kéo dài hiệu lực của Luật DNNN.
|
Cơ quan quản lý cần hạn chế thấp nhất việc can thiệp bằng mệnh lệnh hành chính vào quá trình quản trị điều hành của các công ty cổ phần do Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối. Thay vào đó, Nhà nước nên ban hành quy định rõ ràng về người đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước với tư cách một cổ đông bình đẳng chứ không phải cơ quan quản lý hành chính. Có như vậy mới thúc đẩy năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của DNNN sau CPH.
Bà Lê Thị Hoa
(Ủy viên HĐQT Vietcombank)
|
Nguồn: THEO BÁO ĐẤT VIỆT NGÀY 9/10/2009