Tái cơ cấu đường Kon Tum: Xây dựng vùng nguyên liệu là khâu then chốt, kỹ năng bán hàng là quan trọng
Nhận thấy DN Đường Kon Tum vẫn còn tiềm năng phát triển tốt nếu được cứu nợ và đầu tư thỏa đáng. Công ty Mua bán nợ và tài sản tồn đọng của doanh nghiệp (DATC) đã tham gia mua nợ và tái cơ cấu Công ty.Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi chuyển đến bạn đọc những bộc bạch của Ông Dương Thanh Hiền - Phó Tổng Giám đốc DATC kiêm Chủ tịch HĐQT CTCP Đường Kon Tum với phóng viên xung quanh vấn đề DATC đã làm như thế nào để giúp DN Đường Kon Tum tái cơ cấu thành công.
Công ty Cổ phần Đường Kon Tum tiền thân là Nhà máy Đường Kon Tum - đơn vị hạch toán phụ thuộc Công ty Đường Quảng Ngãi, sau thuộc UBND tỉnh Kon Tum và sau nữa trực thuộc Bộ NN&PTNT- được thành lập từ năm 1995 theo chương trình mía đường quốc gia. Năm 1997, Nhà máy chính thức đi vào hoạt động nhưng kể từ đó, DN nhiều năm làm ăn không hiệu quả, lâm vào tình trạng nợ nần dây dưa kéo dài suốt hơn 1 thập kỷ. Là một doanh nghiệp lớn trên địa bàn, sự tồn tại của DN này không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp phát triển kinh tế mà còn đối với sự ổn định về an ninh - quốc phòng, chính trị - an sinh xã hội của địa phương. Chính vì vậy, Lãnh đạo tỉnh Kon Tum, Bộ NN&PTNT đã tìm mọi cách để giữ Công ty Đường Kon Tum tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân, hoạt động của Công ty trong thời điểm đó không thể khởi sắc mà còn tiếp tục lâm vào tình trạng khó khăn: tính đến ngày 31/3/2007, tổng số nợ của Công ty đã lên đến hơn 115 tỷ đồng, âm vốn chủ sở hữu hơn 36 tỷ đồng. Mọi nỗ lực của tỉnh, Bộ NN&PTNN, các ban ngành liên quan và chính lãnh đạo DN cũng không thể xử lý nổi các vấn đề tài chính để chuyển đổi, CPH Công ty. Việc xử lý số nợ khổng lồ và âm vốn chủ sở hữu là một bài toán gần như không thể giải.
Trong hoàn cảnh đó, đầu năm 2008, nhận thấy DN Đường Kon Tum vẫn còn tiềm năng phát triển tốt nếu được cứu nợ và đầu tư thỏa đáng. Công ty Mua bán nợ và tài sản tồn đọng của doanh nghiệp (DATC) đã tham gia mua nợ và tái cơ cấu Công ty Đường Kon Tum. Sau gần 1 năm tái cơ cấu, CTCP Đường Kon Tum đã tổ chức Đại hội cổ đông thường niên lần thứ nhất, và ngay năm tài chính đầu tiên khi CPH, Công ty đã làm ăn có lãi và nộp thuế cho nhà nước.
Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi chuyển đến bạn đọc những bộc bạch của Ông Dương Thanh Hiền - Phó Tổng Giám đốc DATC kiêm Chủ tịch HĐQT CTCP Đường Kon Tum với phóng viên xung quanh vấn đề DATC đã làm như thế nào để giúp DN Đường Kon Tum tái cơ cấu thành công.
Ông Dương Thanh Hiền - Phó Tổng Giám đốc DATC
"Tái cơ cấu đường Kon Tum: Xây dựng vùng nguyên liệu là khâu then chốt, kỹ năng bán hàng là quan trọng"
Sau khi được phê duyệt giá trị DN và phương án tái cơ cấu DN, Công ty tổ chức đại hội cổ đông vào cuối tháng 6/2008, HĐQT mới được bầu ra đã đưa ra định hướng phát triển DN, trong đó xác định: bên cạnh công tác tổ chức lại bộ máy tổ chức quản lý thì phải từng bước đầu tư chiều sâu, hiện đại hóa, mở rộng, nâng cao công suất hiện có một cách hợp lý, phù hợp với vùng sản xuất mía nguyên liệu và thị trường tiêu thụ sản phẩm; nâng cao hiệu suất tổng thu hồi, chất lượng sản phẩm, giảm ô nhiễm môi trường, hạ giá thành sản phẩm; nâng cao hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh, đa dạng hóa sản phẩm như: cồn, điện, phân vi sinh....phấn đấu đạt mức độ tăng trưởng bình quân trong giai đoạn 5 năm sau khi cổ phần trên 10%/năm.
Trong hoạt động tái cấu trúc về tổ chức, quản lý điều hành DN, nhận định hầu hết lao động (từ lao động quản lý, điều hành đến công nhân kỹ thuật) đều là những người có kinh nghiệm quản lý, có sự tâm huyết với nghề, và đã từng gắn bó lâu dài với DN, DATC bàn bạc với lãnh đạo Công ty tiến hành định vị lại lao động tại các vị trí trên dây chuyền sản xuất, bộ phận quản lý, phục vụ... theo quan điểm phải phù hợp với tay nghề, trình độ của họ; đồng thời, đối với bộ máy quản lý điều hành ở tất cả các bộ phận trong toàn DN, Công ty tổ chức sắp xếp lại theo hướng tinh gọn, hiệu quả hơn. DATC cũng đã giúp DN xây dựng và ban hành hệ thống các quy định, quy chế quản lý, điều hành hoạt động sản xuất - kinh doanh, tài chính trong CTCP với mục tiêu đơn giản, hiệu quả, mang lại lợi ích kinh tế cao; đầu tư nâng cấp và áp dụng đồng bộ về công nghệ thông tin trong công tác quản lý, điều hành hoạt động sản xuất - kinh doanh của Công ty.
Trong tái cấu trúc hoạt động sản xuất - kinh doanh, xác định rằng đối với DN mía đường thì nguyên liệu là yếu tố sống còn của nhà máy, còn nguyên liệu là còn nhà máy, còn DN, nếu muốn DN tồn tại và phát triển tốt thì phải đảm bảo khâu cung cấp nguyên liệu đầu vào, do đó CTCP Đường Kon Tum tập trung vào việc xây dựng vùng nguyên liệu. Bằng cách áp dụng nhiều biện pháp hỗ trợ người trồng mía trong các khâu: cây giống, phân bón, kỹ thuật, chăm sóc, Đường Kon Tum tập trung đầu tư và phát triển cơ sở hạ tầng vùng nguyên liệu mía, đưa các loại giống mới và tiến bộ KHKT vào quá trình canh tác mía, giải quyết hài hòa lợi ích của người trồng mía và người chế biến. Để xây dựng các chính sách đối với cây mía kịp thời, hiệu quả nhằm cạnh tranh với các loại cây trồng khác, chúng tôi xác định phải xác lập lại, quy hoạch lại thành bản đồ hẳn hoi vùng nguyên liệu mía cho DN, và đây là việc làm hết sức quan trọng bởi điều cần lưu ý ở đây là vùng nguyên liệu mía Kon Tum có một lợi thế so với các DN mía đường khu vực khác là do địa hình chia cắt nên không bị cạnh tranh giữa các nhà máy đường với nhau, nhưng lại phải cạnh tranh với các các cây trồng hàng hóa khác vốn rất thịnh hành trên địa bàn. Do đó, để ổn định được vùng nguyên liệu, chúng tôi phải sử dụng đồng bộ nhiều biện pháp, nhiều quy trình. Ngoài ra, chúng tôi tiến hành rà soát lại tất cả các chỉ tiêu, đặc biệt là chỉ tiêu giá thành, các loại định mức... để tính toán rõ cần những điều kiện gì, cần làm cụ thể điều gì để cho ra một tấn sản phẩm. Công ty tiếp tục duy trì, củng cố trung tâm giới thiệu mô hình khảo nghiệm giống mới nên bà con tin tưởng lắm.
Đối với việc củng cố và mở thị trường cho sản phẩm đường Kon Tum, ban lãnh đạo CTCP đã xác định hoạt động này phải được dựa trên cơ sở không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng, thực hiện chiến lược thị trường trước mắt và ổn định lâu dài; đào tạo và nâng cao năng lực tay nghề cho đội ngũ CBCNV làm công tác thị trường. Chúng tôi thấy rằng trong hoạt động đầu tư phát triển, DN cần nghiên cứu và xây dựng một cách có hệ thống về chiến lược đầu tư và phát triển Công ty, phát triển các mặt hàng sản phẩm với những bước đi cụ thể và hiệu quả. Mà trong công tác tiêu thụ sản phẩm trong ngành mía đường thì vốn lưu động giữ một vị trí, vai trò rất quan trọng... nên phải làm tốt khâu then chốt này. Nhìn chung phải tùy vào thực trạng của DN để có biện pháp xử lý cho tốt. Cơ bản là chúng tôi phải tìm cách cân bằng sao cho nâng cao được hiệu quả của việc bán sản phẩm cuối cùng của một dây chuyền mía đường. Điều mà khiến cho những người lao động ở Đường Kon Tum rất vui là sản phẩm đường Kon Tum là sản phẩm được đánh giá là “đẹp nhất” trong số các nhà máy đường trên địa bàn, và DN luôn có đủ hàng để duy trì việc không bao giờ thiếu đường trên địa bàn. Giá đường cũng phải được thông báo công khai minh bạch, có giờ giấc để dễ quản lý.
Tóm lại, khi tham gia vào việc tái cơ cấu CTCP Đường Kon Tum, chúng tôi nhận thấy và rút ra kinh nghiệm là trong quản lý ngành công nghiệp sản xuất mía đường, để có thể đạt được hiệu quả phải có sự tái cơ cấu tổng thể từ vùng nguyên liệu đến khâu quản lý: phải đi từ việc sắp xếp nhân sự đi xuống đến các giải pháp nhập nguyên liệu, thu mua mía đầu vào quản lý thế nào, chất lượng, giá cả ra sao và trên dây chuyền như thế nào. Vì bản thân chúng tôi - những người đại diện phần vốn của DATC trong DN khách nợ - đều là những người rành nghiệp vụ tài chính và quản trị, ít rành chuyên ngành mía đường nhưng trong quá trình thực hiện thì mình phải biết lắng nghe, quan sát, phân tích, thông qua các cuộc họp, nghe các báo cáo thì rút ra được cái gì cần phải làm.
Thông qua quá trình TCC lại DN Đường Kon Tum, có thể nói trong quá trình TCCDN, theo tôi là TCC về xử lý tài chính là hoạt động đầu tiên và rất cần thiết, nhưng đây mới chỉ là một khâu đầu tiên, còn để cơ cấu lại được một DN thì nó bao gồm nhiều vấn đề, nhưng đầu tiên là sự liên quan đến chuyển đổi DN, làm sao cho DN phải đủ điều kiện mới CPH được. Vậy đầu tiên là phải xử lý tài chính, TCC tài chính, bởi nó nhằm xử lý tồn tại tài chính, cơ cấu lại các nguồn vốn, bổ sung nguồn vốn hoạt động cho doanh nghiệp. Để thực hiện TCC tài chính cho DN, DATC đã thực hiện giảm bớt một phần nghĩa vụ trả nợ cho DN, điều chỉnh kế hoạch trả nợ, xác định quy mô vốn cần thiết cho DN hoạt động, giúp DN huy động thêm vốn, khơi thông quan hệ tín dụng...
Thứ hai là TCC tổ chức bộ máy và quản trị điều hành, vừa tinh giản bộ máy (những bộ phận nào thấy nó không có hiệu quả thì mình thu gọn lại...) nhưng phải đảm bảo việc nâng cao năng suất, hiệu quả hoạt động của nó. Và còn nhiều vấn đề nữa như giúp DN xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy trình, quy chế nội bộ mới theo hướng tích cực hơn, đảm bảo tính công khai, minh bạch, dễ kiểm soát, vừa nâng cao tính chủ động, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm của toàn bộ nhân sự của DN đối với hiệu quả hoạt động của DN.
Ngoài ra thì DATC cũng đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ khác như nghiên cứu triển khai mô hình liên kết để tiến tới thực hiện liên kết giữa các DN tái cơ cấu nhằm giúp các DN vượt qua khó khăn, sử dụng vốn hiệu quả hơn, tiết giảm chi phí, mở rộng quy mô hoạt động trên cơ sở tận dụng ưu thế của mỗi DN, làm đầu mối liên hệ với các cơ quan quản lý nhà nước ở TW để giải quyết những vướng mắc của DN về cơ chế, chính sách, nhất là cơ chế, chính sách về thuế, về tài chính. DATC cũng chủ động làm việc với lãnh đạo địa phương để kiến nghị tạo điều kiện thuận lợi cho DN trong quá trình sản xuất - kinh doanh, nhất là việc ổn định quy hoạch vùng nguyên liệu.... Nhưng cần phải nhấn mạnh rằng vấn đề tài chính là vấn đề đầu tiên, và trong suốt quá trình tái cơ cấu thì cần luôn phải phân tích đi sâu vào các vấn đề tài chính để tìm được các giải pháp cần thiết để đảm bảo quyền lợi của DN, của cổ đông, của người lao động và của cả DATC nữa.
Hiện Đường Kon Tum đã trả cơ bản hết nợ cho DATC, và đã trải qua giai đoạn khó khăn nhất. Dù là DN còn rất nhiều khó khăn ở phía trước, và còn nhiều việc phải làm nhưng khi đã có khả năng phát triển vững vàng thì cũng nên trả lại vốn nhà nước cho vay thông qua DATC để nhường lại cơ hội đổi đời cho các DN khác cũng trong hoàn cảnh tương tự như Đường Kon Tum.